Ładowanie…
AI Act (rozporządzenie UE 2024/1689) wchodzi w życie etapami, nie jednego dnia. Rozporządzenie weszło w życie 1 sierpnia 2024. Od 2 lutego 2025 stosuje się zakazane praktyki z art. 5 oraz obowiązek kompetencji AI z art. 4. Od 2 sierpnia 2025 doszły obowiązki dla modeli ogólnego przeznaczenia oraz struktura nadzoru i kar. Od 2 sierpnia 2026 rozporządzenie stosuje się w zasadniczym zakresie. Część przepisów o systemach wysokiego ryzyka wbudowanych w produkty ma dłuższy termin, sięgający 2 sierpnia 2027.
Rozporządzenie rozłożono na etapy, bo dotyczy bardzo różnych podmiotów: od twórców modeli po firmę, która używa gotowego czatu do pisania maili. Najpierw zaczęły obowiązywać rzeczy, które nie wymagają budowania infrastruktury nadzoru — zakazy i kompetencje. Najpóźniej wchodzą obowiązki wymagające jednostek notyfikowanych i procedur oceny zgodności. Dlatego pytanie „czy AI Act już obowiązuje” nie ma jednej odpowiedzi — zależy, o który przepis pytasz.
Data formalna: rozporządzenie stało się częścią porządku prawnego UE. Nie oznaczała jeszcze obowiązków dla firm używających AI, ale od niej liczą się wszystkie kolejne terminy. Rozporządzenie stosuje się bezpośrednio, bez potrzeby wdrożenia ustawą krajową — inaczej niż dyrektywa. Państwa członkowskie dokładają jednak własne przepisy o organach nadzoru i sankcjach.
Pierwszy termin, który realnie dotknął zwykłe firmy. Zaczęły obowiązywać zakazane praktyki z art. 5 (m.in. scoring społeczny, rozpoznawanie emocji w pracy i szkole w określonych przypadkach, część zastosowań biometrycznych) oraz art. 4, czyli obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji w zakresie AI u personelu i innych osób obsługujących systemy AI na rzecz podmiotu. Jeśli Twoja firma używa AI i nie zrobiła w tej sprawie nic, obowiązek jest niespełniony od tej daty, a nie od sierpnia 2026.
Weszły obowiązki dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia (dokumentacja techniczna, polityka poszanowania praw autorskich, podsumowanie danych treningowych), przepisy o organach zarządzających oraz rozdział o karach. To także termin, do którego państwa członkowskie miały wyznaczyć właściwe organy i określić własne przepisy o sankcjach. Dla firmy używającej gotowych narzędzi to głównie znaczy, że po drugiej stronie pojawił się aparat, który może cokolwiek egzekwować.
Data, którą najczęściej cytuje się jako „start AI Act”, choć de facto jest to moment, w którym zaczyna obowiązywać większość pozostałych przepisów — w tym obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka wymienionych w załączniku III oraz obowiązki przejrzystości wobec użytkowników. Od tego momentu krajowy nadzór rynku działa w pełnym zakresie. Dla większości firm nie oznacza to nowego obowiązku szkoleniowego — art. 4 obowiązywał już półtora roku wcześniej — ale oznacza realne ryzyko kontroli.
Systemy AI będące elementem bezpieczeństwa produktów objętych unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym (załącznik I) mają wydłużony termin. To dotyczy m.in. maszyn, wyrobów medycznych czy pojazdów, gdzie ocena zgodności odbywa się w ramach istniejących procedur sektorowych. Jeśli nie produkujesz takich wyrobów, ten termin Cię nie dotyczy.
Ten materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Podstawą jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689. Terminy i zakres obowiązków w konkretnym przypadku — zwłaszcza przy systemach wysokiego ryzyka — wymagają analizy prawnej uwzględniającej Wasz kontekst użycia. Przed podjęciem decyzji sprawdź aktualny stan przepisów, ponieważ zakres i harmonogram bywają przedmiotem zmian legislacyjnych.
Etapami. Rozporządzenie weszło w życie 1 sierpnia 2024, zakazane praktyki i obowiązek kompetencji AI stosuje się od 2 lutego 2025, obowiązki dla modeli ogólnego przeznaczenia od 2 sierpnia 2025, a zasadniczy zakres od 2 sierpnia 2026.
Zaczyna obowiązywać większość pozostałych przepisów, w tym obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III i obowiązki przejrzystości, a krajowy nadzór rynku działa w pełnym zakresie. Obowiązek kompetencji AI z art. 4 obowiązywał już wcześniej, od lutego 2025.
Już teraz — część przepisów stosuje się od lutego 2025, w tym art. 4 dotyczący kompetencji personelu. Traktowanie sierpnia 2026 jako momentu, od którego trzeba zacząć cokolwiek robić, jest błędem: dla obowiązku szkoleniowego termin minął półtora roku wcześniej.
Rozdział o karach stosuje się od 2 sierpnia 2025, a państwa członkowskie miały do tej daty określić własne przepisy o sankcjach i wyznaczyć organy. Pełne działanie nadzoru rynku wiąże się z terminem 2 sierpnia 2026.
Harmonogram wynika wprost z rozporządzenia, ale zakres i terminy bywają przedmiotem prac legislacyjnych na poziomie UE. Przy planowaniu działań warto zweryfikować aktualny stan przepisów, zamiast opierać się wyłącznie na zestawieniach publikowanych wcześniej.
Obowiązek kompetencji AI z art. 4 nie ma progu wielkości — dotyczy podmiotów stosujących systemy AI niezależnie od liczby pracowników. Ciężkie obowiązki dotyczące systemów wysokiego ryzyka dotyczą natomiast wąskiej grupy zastosowań i większości małych firm nie obejmą.
Jak oceniamy prompty — metodologia · Autor: zespół AI Saver Quest wersja dla zespołów